MatThiet.comMật Thiết
Viên bổ sung: uống chung hay cách giờ

Uống vitamin với cà phê, trà, sữa được không: nên cách bao lâu và chiêu bằng nước gì

Cà phê và trà làm giảm hấp thu sắt, sữa giàu canxi cản sắt và một số thuốc. Viên nào cần tách, cách bao lâu, chiêu bằng nước gì cho viên bổ sung.

A glass of iced milk coffee sweating on a plastic stool at a Hanoi sidewalk cafe, a hand holding a small white tablet beside it, shallow depth of field

Phần lớn vitamin uống cùng cà phê, trà hay sữa không bị ảnh hưởng nhiều, nhưng có những ngoại lệ quan trọng: cà phê và trà làm giảm hấp thu sắt rõ rệt, sữa giàu canxi cản sắt và gắn với một số thuốc. Cách an toàn nhất là chiêu mọi viên bằng nước lọc, và để ly cà phê, trà, sữa cách viên sắt, viên kẽm khoảng một đến hai giờ.

Với nhiều người Việt, ly cà phê sữa buổi sáng hay ấm trà sau bữa đã thành nếp, và viên bổ sung thường được nuốt cùng lúc cho tiện. Bài này phân loại viên nào cần tách, viên nào không, vì sao, và chiêu viên bằng nước gì thì hợp. Thông tin chung, không thay hướng dẫn trong tờ thuốc hay lời dặn của dược sĩ.

Cà phê và trà làm gì với viên bổ sung

Trà xanh, trà đen, trà ô long và cà phê đều chứa nhóm hợp chất polyphenol, trong đó có tanin trong trà và axit chlorogenic trong cà phê. Các chất này gắn với sắt không heme trong lòng ruột, tạo thành phức chất khó hấp thu. Nghiên cứu từ nhiều thập kỷ trước đã cho thấy một ly trà hay cà phê uống cùng bữa làm giảm đáng kể phần sắt hấp thu từ bữa đó, và hiện tượng tương tự xảy ra với viên sắt.

Mức ảnh hưởng tuỳ độ đậm và thời điểm. Ly trà đặc ngay trong bữa ảnh hưởng nhiều hơn ly trà loãng uống giữa buổi. Uống cà phê cách xa viên sắt khoảng một giờ hoặc hơn giúp giảm phần lớn tác động. Với kẽm, polyphenol cũng có ảnh hưởng nhưng nhẹ hơn với sắt.

Với vitamin, chuyện đơn giản hơn. Chưa có bằng chứng đáng kể rằng cà phê hay trà làm giảm hấp thu vitamin D, nhóm B hay C từ viên uống ở mức có ý nghĩa thực tế. Caffeine làm tăng nhẹ lượng canxi mất qua nước tiểu, nhưng ở người uống vừa phải và ăn đủ canxi, ảnh hưởng này nhỏ. Nói ngắn gọn, nhóm cần tách khỏi trà và cà phê chủ yếu là viên khoáng, đứng đầu là sắt.

Sữa: nguồn canxi đi kèm mà người ta hay quên

Nhiều người không coi sữa là "chất bổ sung" nên không nghĩ đến tương tác. Nhưng một ly sữa, hũ sữa chua, ly cà phê sữa đặc đều mang theo một lượng canxi đáng kể. Canxi làm giảm hấp thu sắt, có thể giảm phần nào hấp thu kẽm, và gắn với một số thuốc như vài nhóm kháng sinh và thuốc hormone tuyến giáp.

Với viên vitamin tan trong dầu như vitamin D, sữa nguyên kem lại có chút chất béo giúp hấp thu; uống viên vitamin D cùng bữa có sữa không thành vấn đề. Viên canxi cũng không cần tránh sữa, chỉ cần nhớ là canxi từ sữa cũng được tính vào tổng lượng trong ngày.

Cà phê sữa đá kiểu Việt còn đặc biệt ở chỗ dùng sữa đặc có đường. Lượng canxi trong vài thìa sữa đặc không nhiều bằng một ly sữa tươi, nhưng đi cùng cà phê đậm thì vừa có polyphenol vừa có canxi, đúng hai thứ cản sắt. Bạc xỉu nhiều sữa cũng thế. Nếu bạn quen một ly như vậy ngay sau khi thức dậy, đó là thời điểm kém nhất để uống viên sắt.

Tóm gọn theo kiểu dễ nhớ: sữa không phải kẻ thù của vitamin, nhưng là đối thủ của sắt và của một số thuốc. Ly cà phê sữa buổi sáng là thứ cần dời đi nếu bạn uống viên sắt buổi sáng, không phải thứ cần bỏ.

Viên nào cần tách khỏi cà phê, trà, sữa

Bảng dưới tổng hợp nguyên tắc chung cho các loại viên phổ biến. Với thuốc theo đơn, tờ hướng dẫn và lời dặn của dược sĩ luôn được ưu tiên.

Loại viênVới cà phê, tràVới sữaGợi ý
Viên sắtNên táchNên táchNước lọc hoặc nước cam, cách đồ uống kia một đến hai giờ
Viên kẽmNên tách nếu đượcNên táchNước lọc
Viên canxiKhông cần tách nhiềuKhông cần táchTính cả canxi từ sữa vào tổng lượng
Vitamin D, viên tổng hợp không sắtKhông cần tách nhiềuĐượcUống cùng bữa có chất béo
Viên tổng hợp có sắtNên tách nếu đượcNên tách nếu đượcUống cùng bữa, đồ uống để sau
Vitamin nhóm B, vitamin CKhông cần tách nhiềuĐượcNước lọc là đủ

Con số "một đến hai giờ" là khoảng cách thường được nhắc trong tài liệu dinh dưỡng, không phải ranh giới chính xác. Càng xa càng tốt, nhưng xa quá đến mức bạn quên uống thì phản tác dụng. Hãy chọn khoảng cách mà bạn giữ được mỗi ngày.

Với thuốc theo đơn, khoảng cách có thể dài hơn nhiều so với con số này, và có thuốc yêu cầu uống lúc bụng hoàn toàn trống, kể cả không có cà phê. Đừng áp con số của viên bổ sung cho thuốc; đọc tờ hướng dẫn hoặc hỏi dược sĩ khi nhận thuốc.

Chiêu viên bằng nước gì cho hợp

Nước lọc ở nhiệt độ phòng. Là lựa chọn mặc định cho mọi viên. Một ly đầy giúp viên xuống dạ dày trọn vẹn, tránh viên vướng ở thực quản gây loét, nhất là với viên sắt, viên lớn.

Nước cam vắt cho viên sắt. Vitamin C tự nhiên giúp sắt không heme hấp thu tốt hơn. Người đau dạ dày, trào ngược nên cân nhắc vì độ chua.

Tránh nước nóng với men vi sinh. Viên hoặc gói men vi sinh chứa vi khuẩn sống; nước nóng có thể làm chết bớt. Pha với nước nguội hoặc ấm theo hướng dẫn trên hộp.

Không pha viên sủi vào cà phê, trà. Viên sủi được thiết kế để tan trong nước lọc; pha vào đồ uống khác vừa đổi vị vừa có thể gây tương tác không mong muốn.

Tránh rượu bia. Rượu ảnh hưởng hấp thu và chuyển hoá nhiều vitamin, nhất là nhóm B, và tương tác với rất nhiều thuốc. Không chiêu bất kỳ viên nào bằng bia rượu.

Nước ngọt có ga không phải lựa chọn tốt. Không có lợi gì cho hấp thu, lại thêm đường. Với viên canxi carbonate, khí ga còn có thể làm đầy hơi thêm.

Sắp lại buổi sáng cho người vừa nghiện cà phê vừa phải uống sắt

Ví dụ giả định cho một người được dặn uống viên sắt mỗi ngày và không muốn bỏ cà phê:

  1. Ngay khi thức dậy, uống viên sắt với một ly nước lọc hoặc nước cam, bụng còn trống.
  2. Vệ sinh, tập nhẹ, chuẩn bị bữa sáng trong khoảng một giờ.
  3. Ăn sáng, rồi mới pha cà phê. Nếu là cà phê sữa, càng nên để sau.
  4. Nếu có thêm viên canxi, để ở bữa trưa hoặc bữa tối.
  5. Trà sau bữa trưa vẫn uống được nếu viên sắt đã uống từ sáng sớm.

Nếu buổi sáng không thể chờ một giờ mới có cà phê, phương án khác là dời viên sắt sang giữa buổi chiều, lúc đã xa cà phê buổi sáng và chưa tới bữa tối. Lịch nào cũng được, miễn viên sắt không gặp cà phê, trà, sữa trong cùng một khoảng ngắn.

Người uống trà đặc liên tục suốt ngày, phổ biến ở nhiều vùng nông thôn phía Bắc, sẽ khó tìm được khoảng trống. Với người đang điều trị thiếu sắt, đây là thói quen đáng giảm bớt trong thời gian điều trị, ít nhất là quanh giờ uống viên.

Những lời đồn quanh cà phê và viên bổ sung

Lời đồn thứ nhất: "uống cà phê làm mất hết vitamin". Không đúng. Cà phê không phá huỷ vitamin trong viên và không làm giảm đáng kể hấp thu phần lớn vitamin. Tác động rõ nhất là với sắt, như đã nói.

Lời đồn thứ hai: "trà xanh tốt nên uống cùng viên bổ sung để tăng tác dụng". Không có cơ sở. Trà xanh có polyphenol riêng, nhưng uống cùng viên sắt lại làm giảm hấp thu sắt. Chiết xuất trà xanh liều cao dạng viên còn được ghi nhận có trường hợp gây tổn thương gan, nên không nên cộng thêm vào danh sách viên đang dùng khi chưa hỏi.

Lời đồn thứ tư: "cà phê làm loãng xương nên người uống cà phê phải uống thêm canxi". Caffeine làm tăng nhẹ thải canxi qua nước tiểu, nhưng với người uống ở mức vừa phải và ăn đủ canxi, các nghiên cứu không cho thấy tác động đáng kể lên xương. Uống thêm viên canxi chỉ vì uống cà phê không phải lời khuyên có cơ sở; nếu lo về xương, hãy hỏi bác sĩ để được đánh giá tổng thể.

Lời đồn thứ ba: "sữa làm mất tác dụng của mọi loại thuốc". Cũng không đúng. Sữa chỉ ảnh hưởng một số thuốc nhất định và các viên khoáng như sắt, kẽm. Với nhiều thuốc khác, sữa không gây vấn đề, có thuốc còn được khuyên uống cùng thức ăn để đỡ đau dạ dày. Đọc tờ hướng dẫn, hỏi dược sĩ khi không chắc.

Khi nào nên gặp bác sĩ

Hãy hỏi bác sĩ nếu bạn đang điều trị thiếu máu thiếu sắt mà khó bỏ thói quen uống trà, cà phê, sữa gần giờ uống viên; bác sĩ có thể điều chỉnh lịch, dạng sắt hoặc theo dõi sát hơn. Người uống rượu thường xuyên, người có bệnh dạ dày, người đang dùng thuốc theo đơn dài ngày cũng nên hỏi dược sĩ cách sắp xếp đồ uống quanh giờ uống thuốc.

Với người lớn tuổi dùng nhiều thuốc và vẫn giữ thói quen trà đặc, cà phê sữa, buổi xem lại toàn bộ thuốc với dược sĩ là cơ hội tốt để hỏi luôn về đồ uống. Một câu hỏi như "uống trà lúc nào thì không ảnh hưởng thuốc đang dùng" là câu hỏi dược sĩ trả lời được ngay.

Đi khám nếu bạn vẫn mệt, da xanh, hoa mắt sau thời gian dùng sắt theo hẹn, hoặc gặp các triệu chứng như tim đập nhanh, hồi hộp, mất ngủ kéo dài khi vừa uống nhiều cà phê vừa dùng viên bổ sung có chất kích thích. Một số sản phẩm "tăng năng lượng" có thêm caffeine, cộng với cà phê có thể vượt mức cơ thể chịu được.

Câu hỏi thường gặp

Uống viên vitamin C với trà có được không?

Vitamin C không bị trà làm giảm hấp thu đáng kể, nên uống cùng được. Tuy nhiên nếu bạn uống vitamin C để hỗ trợ viên sắt, thì trà lại cản viên sắt; khi đó cả hai viên nên uống với nước lọc hoặc nước cam, trà để sau.

Cà phê không caffeine có ảnh hưởng hấp thu sắt không?

Có. Phần cản hấp thu sắt chủ yếu đến từ polyphenol chứ không phải caffeine, mà cà phê không caffeine vẫn còn nhiều polyphenol. Vì vậy vẫn nên tách cà phê không caffeine khỏi viên sắt giống cà phê thường.

Uống viên bổ sung với nước dừa được không?

Nước dừa không cản hấp thu khoáng chất đáng kể, nhưng có nhiều kali và đường tự nhiên. Người khoẻ dùng được, còn người có bệnh thận hoặc đang dùng thuốc giữ kali nên hỏi bác sĩ vì kali cộng dồn. Nước lọc vẫn là lựa chọn đơn giản nhất.

Trà thảo mộc như trà gừng, trà hoa cúc có cản sắt không?

Nhiều loại trà thảo mộc cũng có polyphenol và có thể cản sắt ở mức khác nhau, dù thường nhẹ hơn trà xanh, trà đen. An toàn nhất vẫn là tách khỏi viên sắt. Một số thảo mộc còn có tương tác riêng với thuốc, nên hỏi dược sĩ nếu đang điều trị.

Sữa đậu nành có cản viên sắt như sữa bò không?

Sữa đậu nành tăng cường canxi chứa canxi tương tự sữa bò, và đậu nành có thêm phytat cùng một số protein cản sắt. Vì vậy cũng nên tách khỏi viên sắt. Với sữa đậu nành tự làm không tăng cường, lượng canxi thấp hơn nhưng phytat vẫn còn.

Uống viên bổ sung ngay trước khi uống cà phê có được không?

Với viên vitamin thông thường thì được. Với viên sắt, uống ngay trước cà phê gần như là uống cùng lúc, vì viên chưa kịp đi qua dạ dày. Nên có khoảng cách ít nhất một giờ, hoặc chọn giờ uống viên sắt ở thời điểm khác trong ngày.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138